Thứ ba, 05/09/17

Cách mạng Công nghiệp 4.0 với sự phát triển nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự Việt Nam


Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ Tư (Cách mạng Công nghiệp 4.0) được hình thành trên nền tảng công nghệ số và sự tích hợp các công nghệ thông minh để tối ưu hóa quy trình, phương thức sản xuất. Tác động của Cách mạng Công nghiệp 4.0 sẽ ảnh hưởng đến mọi luật lệ, mọi nền kinh tế, mọi ngành công nghiệp. Lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn quân sự cũng không nằm ngoài ảnh hưởng cuộc Cách mạng này. Để tận dụng đưực những cơ hội của cuộc Cách mạng này mang lại, Việt Nam sẽ phải đánh giá những tác động, từ đó đưa ra giải pháp phát triển nguồn nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự.

NHỮNG TÁC ĐỘNG CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0

Một là, Cách mạng Công nghiệp 4.0 tác động trực tiếp đến sự phát triển về số lượng nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự

Đối với lĩnh vực khoa học, công nghệ quân sự, một trong những thành tựu quan trọng của Cách mạng Công nghiệp 4.0 là nhiều loại vũ khí, trang bị kỹ thuật quân sự mới sẽ ra đời, với nhiều tính năng kỹ - chiến thuật tôi tân, hiện đại. Từ đó, tạo nên cuộc cách mạng về tổ chức biên chế và phương thức tác chiến của quân đội. Sự thay đổi tất yếu về tổ chức, biên chế của quân đội nhân dân Việt Nam trong tương lai không xa, sẽ dẫn đến những thay đổi lớn về số lượng nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự. Điều này đòi hỏi các chủ thể phát triển cần có sự nhìn nhận khoa học, hợp lý đối với sự phát triển về số lượng nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự.

Sự phát triển này không phải là sự gia tăng cơ học, năm sau cao hơn năm trước, mà quan trọng hơn là đảm bảo vững chắc số lượng nhân lực đáp ứng yêu cầu tổ chức biên chế trong từng nhiệm vụ, có nguồn dự trữ, có tính liên tục, kê thừa giữa các thế hệ, đủ khả năng hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Đồng thời, do tác động của Cách mạng Công nghiệp 4.0 đến thị trường lao động, ngành khoa học xã hội và nhân văn quân sự sẽ chịu sức cạnh tranh về nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực có chất lượng tốt với các ngành, các lĩnh vực khác, cả trong và ngoài quân đội. Vì thế, trong tương lai gần, nếu không có những thay đổi căn bản về chính sách thu hút, sử dụng, đãi ngộ nhân tài; lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn quân sự sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc tạo nguồn bổ sung, đảm bảo sự phát triển bền vững về số lượng đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự cho các nhiệm vụ.

Hai là, Cách mạng Công nghiệp 4.0 thúc đẩy sự phát triển toàn diện về chất lượng đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự.

Tác động này, trước hết hướng trực tiếp đến các học viện, nhà trường, cơ quan nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự - nơi trực tiếp đào tạo, bồi dưỡng, phát triển toàn diện chất lượng đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự.

Dưới tác động nhiều chiều của Cách mạng Công nghiệp 4.0, hệ thống nhà trường, cơ quan nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự sẽ từng bước phát triển theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, chuyên nghiệp hóa và hội nhập cao, mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nhân lực.

Cùng với sự phát triển của Cách mạng Công nghiệp 4.0, đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự sẽ sớm được thừa hưởng các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến; được học tập, làm việc trong môi trường chuyên nghiệp, hiện đại và có tính “cạnh tranh” cao. Môi trường, điều kiện đó đòi hỏi mỗi cán bộ khoa học xã hội và nhân văn quân sự phải thường xuyên tự giác học tập, không ngừng nâng cao trình độ, năng lực về mọi mặt, nhất là trình độ ngoại ngữ, khả năng làm chủ công nghệ, khai thác thông tin và tác phong làm việc chuyên nghiệp, từng bước hoàn thiện bản thân. Như vậy, những tác động đa chiều, trực tiếp và gián tiếp của Cách mạng Công nghiệp 4.0 sẽ thúc đẩy sự phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực, trình độ của đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự.

Ba là, Cách mạng Công nghiệp 4.0 tác động mạnh đến cơ cấu nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự

Cơ cấu nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự biểu hiện ở tổng hợp các nội dung: Cơ cấu ngành (các chuyên ngành khoa học xã hội và nhân văn); Cơ cấu chức năng, nhiệm vụ (giảng dạy, nghiên cứu, quản lý); Cơ cấu phạm vi (cấp toàn quân, học viện, nhà trường, cơ quan nghiên cứu); Cơ cấu trình độ (học vị, chức danh khoa học); cơ cấu nhân khẩu (độ tuổi, giới tính, phân bố)... Một cơ câu nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự hợp lý, thể hiện đủ về số lượng, chất lượng tốt, đảm bảo tính cân đối, đồng bộ, kế thừa và phát triển của đội ngũ. Có được cơ cấu này sẽ tạo điều kiện cho đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự phát huy tốt vai trò của mình, hoàn thành tốt nhiệm vụ, cống hiến hết mình cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo, nghiên cứu và phát triển khoa học xã hội và nhân văn quân sự, xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc.

Cách mạng Công nghiệp 4.0 tác động đến việc phát triển cơ cấu đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự có tính hai mặt, vừa tính cực vừa tiêu cực, vừa tạo cơ hội, điều kiện, thời cơ thuận lợi, vừa gây nên khó khăn, thách thức không nhỏ. Chiều tích cực, sẽ tạo thuận lợi nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng trong phát triển cơ cấu đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự hợp lý; đặt ra đòi hỏi cao và tạo điều kiện tiền đề bổ sung các nguồn lực, cách thức mới cho phát triển cơ cấu đội ngũ này. Trái lại, những tác động tiêu cực dễ làm cho các chủ thể lúng túng, gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện các nội dung, hình thức, biện pháp xây dựng, phát triển cơ cấu đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự theo kịp yêu cầu phát triển trong điều kiện mới.

MỘT SỐ GIẢI PHÁP CẦN THỰC HIỆN

Để chủ động đón nhận tác động tích cực, hạn chế tác động tiêu cực của Cách mạng Công nghiệp 4.0 đến quá trình phát triển nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự, cần nhận thức sâu sắc quan điểm: “Phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng nhất để phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc; là một nội dung cần được ưu tiên tập trung đầu tư trước một bước trong hoạt động của các ngành, các cấp”. Từ đó, cần triển khai thực hiện tốt một số giải pháp sau:

Thứ nhất, xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự Việt Nam

Phát triển nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự không thể là một quá trình biệt lập khép kín, mà cần đặt nó trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực chung của quân đội và quốc gia. Chính sự phát triển nguồn nhân lực của quân đội và quốc gia sẽ là cơ sở, tiền đề quan trọng để nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự có điều kiện phát triển toàn diện.

Mặt khác, trong những thời điểm nhất định, nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự lại tham gia trực tiếp phát triển nguồn nhân lực của quân đội và quốc gia. Do vậy, cần tạo ra sự liên thông, liên kết chặt chẽ giữa phát triển nguồn nhân lực của quân đội, quốc gia với phát triển nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự, thông qua bản quy hoạch tổng thể phát triển nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự. Giải pháp này là sự cụ thể hóa quan điểm chỉ đạo của Quân ủy Trung ương: Tiến hành công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ phải có dự báo chiến lược, đón trước sự phát triển và có kế hoạch, bước đi phù hợp, chủ động, chuẩn bị cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong mọi tình huống. Quy hoạch chính là “bản thiết kế” tổng thể, quy định đồng bộ, chi tiết các khâu, các bước, các nguồn lực cần huy động và trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng tham gia vào quá trình phát triển nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự. Nó không chỉ tạo cơ sở pháp lý để thực hiện thông nhất trong toàn quân, từ cơ quan chiến lược đến các đơn vị; mà còn tạo nên sự phát triển đồng bộ, vững chắc cả về số lượng, chất lượng và cơ câu cho đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự.

Thứ hai, xây dựng cơ chế, chính sách sử dụng, đãi ngộ đặc thù với đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự

Xây dựng cơ chế, chính sách sử dụng, đãi ngộ là giải pháp quan trọng, cấp thiết, mang tính đặc thù, nhằm tạo ra hành lang pháp lý trong sử dụng, phát huy tiềm năng của đội ngũ cán bộ khoa học xã hội và nhân văn quân sự, khới dậy ý thức phấn đấu, tinh thần trách nhiệm, nhiệt huyết, lòng say mê trong công tác sư phạm và nghiên cứu khoa học của đội ngũ này; thể hiện chính sách trọng dụng nhân tài của Đảng và Nhà nước; làm chuyển biến chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn trong quân đội.

Yêu cầu cơ bản của cơ chế, chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ cán bộ khoa học xã hội và nhân văn quân sự là toàn diện, thiết thực, cụ thể, động viên được khả năng công hiến. Trong đó, chủ yếu, cơ bản nhất là chính sách tiền lương, quân hàm, chính sách nhà đất và chính sách hậu phương quân đội. Bên cạnh đó, cần và nên tạo ra những nguồn thu nhập chính đáng khác cho đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự từ hoạt động của họ, chẳng hạn như: tiền thưởng, các loại phụ cấp nghề nghiệp, phúc lợi xã hội.

Thứ ba, chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự

Thực chất đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhân lực khoa học xã hội và nhân văn quân sự là quá trình bổ sung, hoàn thiện, nâng cao kiến thức, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, bản lĩnh chính trị, phẩm chất, năng lực, phương pháp, tác phong công tác cho đội ngũ này, nhằm đáp ứng yêu cầu hoạt động công tác và nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự trong tình hình mới. Do đó, các chủ thể cần quan tâm bồi dưỡng phương pháp, tác phong cho cán bộ khoa học xã hội và nhân văn quân sự đảm bảo phát huy cao độ tính dân chủ, tư duy độc lập, sáng tạo, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phương pháp luận khoa học, lý luận liên hệ với thực tiễn. Đặc biệt, coi trọng bồi dưỡng về tính đảng, tính khoa học, tính nguyên tắc của đội ngũ cán bộ khoa học, tạo bầu không khí dân chủ trong thảo luận, phản biện các vấn đề của khoa học xã hội và nhân văn quân sự.

Cùng với đó, cần nâng cao khả năng làm chủ, ứng dụng công nghệ, ngoại ngữ vào quá trình nghiên cứu. Việc đào tạo, bồi dưỡng này trước hết cần thực hiện tốt ở các cơ sở giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn của quân đội. Đồng thời, thông qua hoạt động mở rộng hợp tác đào tạo, nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn trong nước và quốc tế.

Thứ tư, phát huy vai trò tự học tập, nghiên cứu, tự rèn luyện của đội ngũ cán bộ khoa học xã hội và nhân văn quân sự

Việc phát huy tinh thần tự học tập, tự rèn luyện, tự phấn đâu của đội ngũ cán bộ khoa học xã hội và nhân văn quân sự cần xác định rõ động cơ, thái độ, ý thức trách nhiệm chính trị của họ đối với tương lai của sự nghiệp giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự và xây dựng quân đội. Phải đề cao trách nhiệm tự học, tự rèn, nâng cao phẩm chất đạo đức, năng lực và uy tín nghề nghiệp; tự xây dựng quy trình tự học, tự nghiên cứu, tự rèn, tự nâng cao trình độ, phẩm chất; nêu cao tinh thần khắc phục khó khăn, vượt lên chiếm lĩnh đỉnh cao tri thức khoa học...; Nêu cao trách nhiệm trong các hoạt động khoa học, phát triển các chuyên ngành khoa học xã hội và nhân văn quân sự.

Để phát huy và nâng cao chất lưựng tự học, tự nghiên cứu, tự rèn luyện của đội ngũ cán bộ khoa học xã hội và nhân văn quân sự, các cấp, các ngành, nhất là các học viện, nhà trường, cơ quan nghiên cứu cần quan tâm, đầu tư xây dựng và nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị ngày càng đồng bộ, hiện đại đáp ứng nhu cầu hoạt động ngày càng tăng của đội ngũ này.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2012). Văn kiện Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

  2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2016). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứXII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

  3. Quân uỷ Trung ương (2012). Nghị quyết số 769/QUTW, ngày 21/12/2012 về xây dựng đội ngũ cán bộ giai đoạn 2013-2020 và những năm tiếp theo

  4. Cục Thông tin Khoa học, Công nghệ Quốc gia (2016). Tổng luận “Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4”, Hà Nội

  5. Chu Ngọc Anh (2017). Cách mạng Công nghiệp 4.0: Cơ hội và thách thức đối với mục tiêu tăng trưởng bền vững của Việt Nam, truy cập từ www.tapchicongsan.org.vn/Home/Nghiencuu- Traodoi/2017/43245/Cach-mang-cong-nghiep-lan-thu-tu-Co-hoi-va-thach-thuc.aspx

 

Nguồn: Kinh tế dự báo, số 25 tháng 9/2017, tr28-30.

Số lượt đọc151